Miesięcznik

Dane o energetyce

Jak zmienia się struktura produkcji energii elektrycznej w Polsce? Z jakimi emisjami się to wiąże? Jak kształtują się ceny surowców? Oto podsumowanie najważniejszych danych o elektroenergetyce. Aktualizowane co miesiąc. 

Listopad 2021 – więcej węgla, mniejszy import

Listopad w polskiej energetyce był miesiącem wzrostów: rosło zapotrzebowanie na energię, rosła generacja z węgla, rosły ceny uprawnień do emisji – ale za to zmniejszył się import energii netto. 

Elektrownie węglowe odpowiadały za 75% produkcji energii elektrycznej w listopadzie. Wysoką produkcję utrzymały także elektrownie wiatrowe - 1,7 TWh, podczas gdy, tradycyjnie w okresie jesienno-zimowym, elektrownie fotowoltaiczne produkowały mniej – w listopadzie było to jedynie 0,13 TWh. W sumie więc udział OZE w listopadowej produkcji spadł do 15,1% wobec 18% w październiku. Warto zaznaczyć, że ze względu na zwiększoną moc oraz na podstawie historycznych danych dot. wietrzności, możemy spodziewać się, że w grudniu produkcja wiatrowa podbije rekord ustanowiony w lutym 2020 (2,14 TWh). 

Średnie zapotrzebowanie na moc wzrosło o 5,4% w porównaniu do października. Rok temu przyrost ten wyniósł tylko 2,3%. Mimo to, import netto spadł do 3,5% zapotrzebowania (wobec 4,1% w październiku). Wynika to z ciągle wysokich cen na rynkach SPOT – eksport nadal jest atrakcyjny. 

Rosnąca produkcja z elektrowni węglowych spowodowała, że emisje wzrosły w listopadzie o 6,4%, do ok. 11,1 mln ton. 

Rynek Dnia Następnego jest dalej rozchwiany. Średnioważona cena na tym rynku wzrosła o 100 PLN/MWh, do 552 PLN/MWh. Jest to 120% więcej niż w listopadzie 2020. Mimo to, ceny energii z dostawą na daną godzinę nie wzrosły ponad 1200 PLN/MWh. 

Rynek Towarowy Terminowy wykazał wzrosty – średnioważona cena energii z dostawą na 2022 wyniosła 441 PLN/MWh w październiku. Przy niższych cenach uprawnień, CDS wynosi ok 88 PLN/MWh – najwięcej od 2018 r. Jednakże, sytuacja ta jest najprawdopodobniej przejściowa. Ceny uprawnień do emisji CO2 na rynku pierwotnym od końca listopada utrzymują się powyżej 70 EUR/tonę. Oznacza to, że szacowany koszt energii ze źródeł węglowych będzie wynosić ponad 440 PLN/MWh.  

Wykres przedstawia miks produkcji energii elektrycznej w Polsce, w podziale na różne technologie wykorzystujące paliwa kopalne lub źródła odnawialne. Podstawowym źródłem energii elektrycznej jest węgiel kamienny i brunatny, ale udział gazu ziemnego i OZE wciąż rośnie.

Znajomość struktury wytwarzania energii elektrycznej pozwala na kalkulację emisji dwutlenku węgla z elektroenergetyki. Emisje CO2 są wyliczone na podstawie przyjętych przez Forum Energii referencyjnych wskaźników emisyjności paliw (węgiel brunatny: 1065 kg/MWh, węgiel kamienny: 900 kg/MWh, gaz ziemny 450 kg/MWh).

 

Na wykresie widzimy porównanie miesięczne zużycia oraz produkcji energii elektrycznej w roku bieżącym i ubiegłym. Widoczna jest wyraźna sezonowość – sumaryczne zużycie energii jest najwyższe w miesiącach zimowych.

W długim okresie na zużycie wpływa z jednej strony rozwój gospodarczy (odpowiadający za wzrost zużycia), a z drugiej postępujące wysiłki w zakresie efektywności energetycznej (co wpływa na spadek zużycia). 

 

Zapotrzebowanie na moc w polskim systemie energetycznym waha się między 10 GW a 25 GW. Średnia wartość obrazuje sytuację systemową w danym miesiącu. Obserwując miesięczne minima i maksima można zauważyć, że miesiące letnie charakteryzują się znaczną zmiennością zapotrzebowania na moc i wysokimi szczytami popytu około południa.

 

Wykres przedstawia porównanie średnioważonych miesięcznych cen na TGE. Rynek Terminowy Towarowy obejmuje ok. 80% wolumenu sprzedaży energii na Towarowej Giełdzie Energii.

Dwa najważniejsze instrumenty odnoszą się do dostawy energii przez całą dobę (BASE) oraz w godzinach 7:00 – 22:00 (PEAK5). Kontrakty zawierane są z dostawą w przyszłości (max. 3 lata). Zdecydowana większość transakcji na giełdzie dotyczy zakupu energii z dostawą w najbliższym roku kalendarzowym (n+1).

Na podstawie kontraktów zawartych w danym miesiącu, obliczono średnioważony wolumenem indeks BASE_n+1 oraz PEAK5_n+1. Odzwierciedla to długoterminową sytuację na rynku energii elektrycznej.
Natomiast Indeks TGeBase dotyczy Rynku Dnia Następnego (z dostawą kolejnego dnia) - odzwierciedla bieżącą sytuację rynkową i charakteryzuje się wysoką zmiennością. Średnia ważona miesięczna jest zazwyczaj niższa niż ceny na Rynku Terminowym, a zależności sezonowe są nieznaczne.

 

Wykres przedstawia Clean Dark Spread obliczony na podstawie: indeksu BASE_n+1 (Rynek Terminowy TGE), cen węgla (PSCMI1) oraz cen uprawnień do emisji CO2 (rynek pierwotny EEX).

Clean Dark Spread to różnica ceny energii elektrycznej oraz szacowanych kosztów związanych z produkcją energii (węgla i uprawnień do emisji). Clean Dark Spread można rozumieć jako zysk wytwórcy (w rzeczywistości jednak konieczne jest jeszcze uwzględnienie kosztów transportu, kosztów operacyjnych, poniesionych i planowanych kosztów inwestycyjnych itp.). Analiza zmian tej wartości pozwala na szacowanie bieżącej sytuacji finansowej spółek wytwórczych.

Bieżącą sytuację w elektroenergetyce, godzina po godzinie, można śledzić także zaglądając do Forumetra

Zobacz także

  • Forumetr. Kluczowe dane o elektroenergetyce w jednym miejscu

    17.6.2020
  • Transformacja energetyczna w Polsce | Edycja 2020

    11.3.2020