Miesięcznik

Dane o energetyce

Jak zmienia się struktura produkcji energii elektrycznej w Polsce? Z jakimi emisjami się to wiąże? Jak kształtują się ceny surowców? Oto podsumowanie najważniejszych danych o elektroenergetyce. Aktualizowane co miesiąc. 

Lipiec 2022 - podsumowanie

Lipiec w energetyce upłynął pod znakiem niepewności: czy w okresie zimowym wystarczy surowców energetycznych w kraju, czy Rosja nie odetnie całkowicie przesyłu gazu do Niemiec; oraz zaskoczeń - jak choćby odwołanie Piotra Naimskiego ze stanowiska pełnomocnika rządu do spraw Strategicznej Infrastruktury Energetycznej.

Niepewność ta została wyceniona przez rynek i choć wysokie ceny na giełdzie stały się nową normą, to jednak tempo ich dalszego wzrostu mogło zadziwiać. Dostawa energii elektrycznej w szczycie wzrosła o połowę i kosztuje już niemal 2 tys. zł/MWh. Tempo wzrostu cen 1 MWh paliwa gazowego było jeszcze wyższe – w ciągu miesiąca cena zwiększyła się 65%, do ponad 800 zł/MWh.

Mocy instalacji fotowoltaicznych nie przybywa tak szybko, jak ubywa ich sprawności (ze względu na wysokie temperatury), stąd niewielki lipcowy spadek produkcji z PV względem wcześniejszego miesiąca. Warunki wietrzne były natomiast lepsze niż w czerwcu, co pozwoliło w niewielkim stopniu ograniczyć wzrosty cen na rynku SPOT.

  • Średnie miesięczne zapotrzebowanie na moc w lipcu 2022 r. wyniosło 18,6 GW (0,8 GW mniej niż rok temu), osiągając maksymalnie 23,5 GW.
  • Zużycie energii elektrycznej wyniosło 13,8 TWh – 4,3% mniej niż rok temu. Produkcja energii elektrycznej również była niższa względem lipca 2021 r. – o 3,7%, wynosząc 12,8 TWh.
  • Import energii elektrycznej netto symbolicznie wzrósł względem wcześniejszego miesiąca, wynosząc 1 TWh, tj. 7,2% łącznego krajowego zużycia.
  • Produkcja energii elektrycznej z OZE stanowiła 23,1% miksu wytwórczego, tj. wzrosła względem czerwca o 2,2 p.p. 10,3% energii elektrycznej wyprodukowały farmy wiatrowe (1,3 TWh – 44,4% produkcji OZE), podobną wielkość (10,3%) osiągnęła produkcja z fotowoltaiki (1,3 TWh – 44,6% OZE), 0,6% pochodziło z elektrowni wodnych (0,1 TWh – 2,8% OZE), 1,2% z biomasy (0,2 TWh – 5,1% OZE), a 0,7% z pozostałych źródeł odnawialnych (0,1 TWh – 3,1% OZE).
  • Z paliw kopalnych pochodziło 76,9% energii elektrycznej, przy czym z węgla kamiennego 44,3% (5,7 TWh), węgla brunatnego 26,8% (3,4 TWh), gazu ziemnego 4,4% (0,6 TWh), a z pozostałych kopalnych 1,4% (0,2 TWh).
  • Cena węgla na krajowym rynku elektroenergetycznym (obrazowana indeksem PSCMI1) wzrosła o ponad 6% do 16,15 zł/GJ. Po ponad 26% wzroście w kwietniu br., cena węgla na rynku ciepła (PSCMI2) kolejny miesiąc spada, tym razem o 3,8% do 17,42 zł/GJ.
  • Emisje z sektora elektroenergetycznego wyniosły według szacunków 9,22 mln ton CO2, tj. o 13% mniej niż rok temu.
  • Na giełdzie miały miejsce kolejne bezprecedensowe wzrosty cen energii elektrycznej. Niepewność co do przyszłości spowodowała wzrost wyceny dostawy w pasku (BASE) aż o 37%, do 1539 zł/MWh. Dostawa w godzinach szczytowych (PEAK5) otarła się o kolejną psychologiczną granicę –– średnioważona cena zawartych w lipcu kontraktów z dostawą w przyszłym roku to 1913 zł/MWh. Obecność źródeł odnawialnych, choć spowodowała zauważalną różnicę cen pomiędzy rynkiem SPOT a terminowym, i tak nie powstrzymała wyceny dostaw na RDN przed przekroczeniem symbolicznej bariery – cena wyniosła 1124 zł/MWh, tj. o 29% więcej niż w czerwcu.
  • Średnioważona cena uprawnień do emisji CO2 (EUA) na rynku pierwotnym wyniosła 81,56 EUR/tCO2. Oznacza to spadek o 1% względem poprzedzającego miesiąca. W czerwcu i lipcu do budżetu Polski wpłynęło 866,6 mln euro w wyniku sprzedaży uprawnień do emisji CO2 na rynku pierwotnym (giełdzie EEX).
  • CDS, będący wskaźnikiem marży elektrowni węglowych, po raz pierwszy w historii przekroczył psychologiczną barierę, wynosząc 1031,82 zł/MWh. Oznacza to wzrost względem czerwca miesiąca o ponad 400 zł/MWh, czyli o 67%. Rok temu był 47-krotnie niższy (wówczas 21,56 zł/MWh).
  • CSS, będący odpowiednikiem CDS-u dla elektrowni gazowych, wyniósł w lipcu 49,29 zł/MWh, tj. spadł względem czerwca o ok. 120 zł/MWh (-71%). Niemniej jednak, pomimo bardzo wysokich cen gazu na giełdach, jest o 21% wyższy niż rok temu (wówczas 40,62 zł/MWh).

Wykres przedstawia miks wytwórczy energii elektrycznej w Polsce w podziale na różne technologie wykorzystujące paliwa kopalne lub źródła odnawialne. Podstawowym źródłem energii elektrycznej jest węgiel kamienny i brunatny, ale udział gazu ziemnego i OZE wciąż rośnie.

Znajomość struktury wytwarzania energii elektrycznej pozwala na kalkulację emisji dwutlenku węgla z elektroenergetyki. Emisje CO2 są wyliczone na podstawie przyjętych przez Forum Energii referencyjnych wskaźników emisyjności paliw (węgiel brunatny: 1065 kg/MWh, węgiel kamienny: 900 kg/MWh, gaz ziemny 450 kg/MWh).

Na wykresie widzimy porównanie miesięczne zużycia oraz produkcji energii elektrycznej w roku bieżącym i ubiegłym. Widoczna jest wyraźna sezonowość – sumaryczne zużycie energii jest najwyższe w miesiącach zimowych.

W długim okresie na zużycie wpływa z jednej strony rozwój gospodarczy (odpowiadający za wzrost zużycia), a z drugiej postępujące wysiłki w zakresie efektywności energetycznej (co wpływa na spadek zużycia). 

 

Zapotrzebowanie na moc w polskim systemie energetycznym waha się między 10 GW a 25 GW. Średnia wartość obrazuje sytuację systemową w danym miesiącu. Obserwując miesięczne minima i maksima można zauważyć, że miesiące letnie charakteryzują się znaczną zmiennością zapotrzebowania na moc i wysokimi szczytami popytu około południa.

Wykres przedstawia porównanie średnioważonych miesięcznych cen na TGE. Rynek Terminowy Towarowy obejmuje ok. 80% wolumenu sprzedaży energii na Towarowej Giełdzie Energii.

Dwa najważniejsze instrumenty odnoszą się do dostawy energii przez całą dobę (BASE) oraz w godzinach 7:00 – 22:00 (PEAK5). Kontrakty zawierane są z dostawą w przyszłości (max. 3 lata). Zdecydowana większość transakcji na giełdzie dotyczy zakupu energii z dostawą w najbliższym roku kalendarzowym (n+1).

Na podstawie kontraktów zawartych w danym miesiącu, obliczono średnioważony wolumenem indeks BASE_n+1 oraz PEAK5_n+1. Odzwierciedla to długoterminową sytuację na rynku energii elektrycznej.
Natomiast Indeks TGeBase dotyczy Rynku Dnia Następnego (z dostawą kolejnego dnia) - odzwierciedla bieżącą sytuację rynkową i charakteryzuje się wysoką zmiennością. Średnia ważona miesięczna jest zazwyczaj niższa niż ceny na Rynku Terminowym, a zależności sezonowe są nieznaczne.

Wykres przedstawia Clean Dark Spread obliczony na podstawie: indeksów BASE z dostawą w przyszłym roku (Rynek Terminowy TGE), cen węgla (PSCMI1) oraz cen uprawnień do emisji CO2 (rynek pierwotny EEX).

Clean Dark Spread to różnica ceny energii elektrycznej oraz szacowanych kosztów zmiennych związanych z produkcją energii elektrycznej z węgla (paliwa i uprawnień do emisji). Clean Dark Spread jest wskaźnikiem skorelowanym z zyskiem wytwórcy, produkującego energię elektryczną z węgla kamiennego (w rzeczywistości konieczne jest jeszcze uwzględnienie kosztów transportu, kosztów operacyjnych, poniesionych i planowanych kosztów inwestycyjnych itp.). Analiza zmian tej wartości, wraz z CSS, pozwala na szacowanie bieżącej sytuacji finansowej spółek wytwórczych.

Wykres przedstawia Clean Spark Spread obliczony na podstawie: indeksów BASE z dostawą w przyszłym roku (Rynek Terminowy TGE), cen gazu ziemnego (Rynek Terminowy TGE) oraz cen uprawnień do emisji CO2 (rynek pierwotny EEX).

Clean Spark Spread to różnica ceny energii elektrycznej oraz szacowanych kosztów zmiennych związanych z produkcją energii elektrycznej z gazu ziemnego (paliwa i uprawnień do emisji). Clean Spark Spread jest wskaźnikiem skorelowanym z zyskiem wytwórcy, produkującego energię elektryczną z gazu ziemnego (w rzeczywistości konieczne jest jeszcze uwzględnienie kosztów transportu, kosztów operacyjnych, poniesionych i planowanych kosztów inwestycyjnych itp.). Analiza zmian tej wartości, wraz z CDS, pozwala na szacowanie bieżącej sytuacji finansowej spółek wytwórczych.

Bieżącą sytuację w elektroenergetyce, godzina po godzinie, można śledzić także zaglądając do Forumetra

Zobacz także

  • Transformacja energetyczna w Polsce | Edycja 2022

    25.4.2022
  • Forumetr. Kluczowe dane o elektroenergetyce w jednym miejscu

    17.6.2020