Dane o energetyce za rok 2020

Dane o energetyce

Przedstawiamy wybrane dane na temat polskiej energetyki w 2020 roku, istotne z perspektywy zmian, jakie zachodzą w polskim sektorze energetycznym. Dane pochodzą z raportu "Transformacja energetyczna w Polsce. Edycja 2021".

Główne wnioski z analizy 

  • Udział węgla w produkcji energii elektrycznej spadł w 2020 r. poniżej 70%.​​
  • Wzrósł za to udział OZE za sprawą prosumenckiej fotowoltaiki oraz elektrowni wiatrowych na lądzie. Przybyło też kogeneracyjnych jednostek gazowych. ​
  • Moc zainstalowana w źródłach fotowoltaicznych wzrosła do 4 GW.​
  • Produkcja energii elektrycznej spadła o 3,8%, a zapotrzebowanie na nią zmniejszyło się  o 2,1%. ​
  • Import netto energii elektrycznej osiągnął rekordowy poziom 13,3 TWh, co stanowi 7,8% zużycia energii elektrycznej w Polsce. ​
  • Zmniejszyło się zarówno zużycie, jak i produkcja węgla energetycznego. Wzrosły zapasy węgla, które na koniec 2020 roku wyniosły 15 mln ton.

Moce osiągalne

 

  • Do 65% (z 70%) zmalał udział mocy osiągalnych elektrowni na węgiel brunatny i kamienny. To wynik budowy nowych jednostek gazowych oraz źródeł odnawialnych.  ​
  • Ponad 24% mocy stanowią odnawialne źródła energii. 

 

  • Wzrost mocy osiągalnej elektrowni na węgiel kamienny to głównie efekt zakończenia budowy bloku w elektrowni Jaworzno o mocy 910 MW.​
  • Oddano do użytku blok gazowo-parowy w elektrowni Stalowa Wola o mocy 450 MW. ​
  •  Spadek mocy osiągalnej elektrowni na węgiel brunatny wynika z wyłączenia bloków w elektrowni Pątnów.​
  • W roku 2020 znacząco rozwinęła się energetyka słoneczna. ​

 

  • W ostatnich latach wzrósł poziom mocy osiągalnej w konwencjonalnych źródłach cieplnych. To skutek sfinalizowania ostatnich inwestycji węglowych w Kozienicach, Opolu i Jaworznie oraz rozwoju kogeneracji gazowej. ​
  • Systematycznie zwiększał się także udział mocy w OZE.

 

  • Na koniec ubiegłego roku w OZE zainstalowanych było 12,5 GW, z czego 4 GW w instalacjach fotowoltaicznych. To o 2,5 GW więcej niż rok wcześniej. ​
  • Rozwój OZE w 2020 roku był wynikiem szybko rosnącej liczby prosumentów oraz oddawania do użytku wielkoskalowych elektrowni słonecznych i wiatrowych lądowych powstających przy wsparciu systemu aukcji OZE. ​

Produkcja

  • Udział węgla w produkcji energii elektrycznej wyniósł 69,7%, tj. o 3,9 p.p. mniej niż rok wcześniej.​
  • Udział OZE w produkcji energii elektrycznej osiągnął 17,7%. ​
  • Wzrosło znaczenie gazu, którego udział w miksie energetycznym przekroczył 10,1% wobec 8,8% w 2019 r.

 

  • W 2020 r. nastąpiło duże załamanie produkcji energii z węgla – przede wszystkim kamiennego, ale również brunatnego. Z kolei produkcja energii z innych źródeł wzrosła. ​
  • Znaczące ograniczenie wykorzystania węgla wynikało ze spadku zapotrzebowania na energię wskutek pandemii, z pogarszającej się konkurencyjności krajowego wytwarzania, taniego importu energii oraz ze wzrostu jej produkcji z innych źródeł. 

 

  • O 3,8% spadła produkcja energii elektrycznej w 2020 r. Szczególnie widoczne jest zmniejszenie produkcji energii z węgla kamiennego. Mniejsza generacja w węglu brunatnym wynikała z m.in. trwałego wyłączenia bloków.​
  • Był to drugi rok z rzędu spadku krajowej produkcji.​
  • Malejąca konkurencyjność produkcji energii elektrycznej z węgla redukuje wykorzystanie krajowych zasobów. 

 

  • W 2020 r. wyprodukowano prawie 28 TWh energii elektrycznej z OZE. Mimo kolejnego wzrostowego i rekordowego roku udział OZE w produkcji energii jest niższy od poziomu spełniającego zobowiązania unijne na rok 2020.​
  • Najbardziej dynamicznie rosła produkcja energii elektrycznej z fotowoltaiki – w 2020 r. była 3,5-krotnie większa niż w 2019 r. ​

Bilans krajowy

  • Produkcja energii elektrycznej w 2020 r. była najniższa od dekady  i wyniosła 157,7 TWh.​
  • Import energii netto zwiększył się do 13,3 TWh, co stanowiło 7,8% jej zużycia.

 

  • Rok 2020 zaznaczył się pierwszą od 30 lat recesją w polskiej gospodarce. PKB spadło o 2,8%, a zapotrzebowanie na energię o 2,1 %.

 

  • Zapotrzebowanie na moc w okresie zimowym rośnie coraz wolniej. W 2020 r. wyniosło około 26,5 GW, tj. tylko o 0,03 GW więcej niż w roku poprzednim. Jest to skutek ocieplenia klimatu. ​
  • Szczytowe zapotrzebowanie na moc w okresie letnim wyjątkowo spadło do 23 GW.  Spowodowane to było z jednej strony mniejszym zużyciem energii elektrycznej w pierwszej fazie pandemii, a z drugiej− rosnącym wpływem prosumentów na bilans mocy. ​

Emisje

  • W 2019 r. emisja gazów cieplarnianych zmalała o 5,3% r/r i wyniosła 390,67 mln ton ekwiwalentu CO2.​
  • Na co najmniej 3% r/r szacuje się również spadek emisji tych gazów w roku 2020.

 

  • W 2019 r. w elektroenergetyce zaobserwowano wyraźny spadek emisji gazów cieplarnianych,  głównie z powodu ograniczenia produkcji elektrowni węglowych, wzrostu produkcji z czystszych źródeł i zwiększenia importu energii.
  • W 2020 r. według szacunków nastąpił spadek emisji o około 7,4% r/r.​

Ceny energii elektrycznej

  • Ceny energii elektrycznej w Polsce są najwyższe w regionie od wielu lat i nie zmieniła tego nawet pandemia.

 

  • Począwszy od 2018 r. ceny na Rynku Dnia Następnego i Rynku Terminowym przestały za sobą ściśle podążać. Związane jest to z rosnącym znaczeniem importu i spadkiem konkurencyjności krajowych zasobów wytwórczych.​
  • Po spadkach w drugim kwartale 2020 r. wzrost zapotrzebowania na energię spowodował znaczące podniesienie cen na Rynku Dnia Następnego.​

Paliwa

  • O około 7,7 mln ton spadło w 2020 r. wydobycie węgla kamiennego w porównaniu do 2019 r. Ten trend spadkowy utrzymuje się od lat. Ograniczenie produkcji energii z elektrowni konwencjonalnych mocno odbija się na zapotrzebowaniu na to paliwo.​

 

  • W 2020 r. import węgla kamiennego energetycznego wyniósł około 10,5 mln ton, tj. o około 2,4 mln ton mniej niż w roku 2019.​
  • Ponad 83% importowanego węgla pochodziło z Rosji, pozostała część głównie z Kolumbii i Kazachstanu.​

 

  • W 2020 r. utrzymał się trend spadkowy zarówno w produkcji, jak i w zużyciu węgla kamiennego energetycznego.​
  • Przewaga jakościowa i cenowa importowanego surowca powoduje konieczność składowania niesprzedanego węgla krajowego; jego zapasy wyniosły około 15 mln ton.​

 

  • Zużycie gazu wysokometanowego wyniosło w 2019 r. 18,17 mld m3 –  o 0,96 mld m3 więcej niż rok wcześniej.​
  • Wykorzystanie gazu zaazotowanego utrzymywało się na stałym poziomie w wysokości około 3,7 mld m3 rocznie. ​

 

  • Największym konsumentem gazu w Polsce jest przemysł, który zużywa go 51,4%.​
  • Największy wzrost zapotrzebowania na gaz w 2020 r. wystąpił w transporcie oraz usługach.​

 

  • 44% importu gazu pochodzi ze Wschodu i systematycznie spada. ​
  • W 2019 r. po raz kolejny znacząco wzrosło znaczenie dostaw z innych kierunków, głównie dzięki kontraktom na zakup gazu skroplonego.​
  • Krajowe wydobycie gazu ziemnego wysokometanowego, pokrywające około 1/5 zapotrzebowania na to paliwo, z roku na rok maleje.​

 

  • Indeks cen polskiego węgla energetycznego PSCMI wzrasta od lat, obniżając konkurencyjność produkcji krajowej. ​
  • Wraz z końcem 2018 r. krajowy indeks PSCMI przewyższył średni indeks ARA API2.​

 

Tytuł analizy: "Transformacja energetyczna w Polsce. Edycja 2021"
Data publikacji: marzec 2021
Opracowanie: Michał Jędra, Forum Energii

Zobacz także

  • Transformacja energetyczna w Polsce | Edycja 2021

    17.3.2021
  • Miesięcznik

    2.12.2021
  • Forumetr. Kluczowe dane o elektroenergetyce w jednym miejscu

    17.6.2020
  • Transformacja energetyczna w Polsce | Edycja 2020

    11.3.2020